Bu sayfada
Maddi hasarlı bir trafik kazasında tazminat sürecinin tamamı tek bir belgeye dayanır: kaza tespit tutanağı. Kusur oranı bu belgeye göre belirlenir, sigorta ödemesi bu orana göre yapılır. Yanlış ya da eksik doldurulmuş bir tutanak, haklı olduğunuz bir kazada kusurlu görünmenize yol açabilir.
Bu rehberde tutanağın hangi durumlarda taraflarca doldurulabileceğini, hangi bilgilerin nasıl yazılacağını, en sık yapılan hataları ve itiraz yolunu bulacaksınız.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir?
Kaza tespit tutanağı, trafik kazasının nasıl gerçekleştiğini, tarafların ve araçların bilgilerini, hasarın niteliğini kayıt altına alan resmî belgedir. İki şekilde düzenlenebilir: kolluk kuvvetleri tarafından ya da yalnızca maddi hasarlı kazalarda sürücülerin kendi aralarında.
Tutanak, sigorta şirketleri tarafından Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden değerlendirilir ve kusur oranı bu değerlendirmeye göre belirlenir. Kusurun nasıl belirlendiğini Kazada Kusur Oranı Nasıl Belirlenir? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Hangi Kazalarda Taraflar Kendi Tutanağını Tutabilir?
Sürücülerin kendi aralarında tutanak doldurabilmesi için kazanın belirli koşulları taşıması gerekir.
| Durum | Taraflar tutanak tutabilir mi |
|---|---|
| Yalnızca maddi hasar var | Evet |
| Yaralı ya da ölü var | Hayır, kolluk çağrılmalı |
| Sürücülerden biri ehliyetsiz | Hayır |
| Alkol ya da uyuşturucu şüphesi var | Hayır |
| Araçlardan birinin trafik sigortası yok | Hayır |
| Kamu malına zarar verilmiş | Hayır |
| Sürücülerden biri tutanağı imzalamıyor | Hayır |
Bu durumlardan biri varsa 155 ya da 156 aranarak kolluk kuvvetlerinin gelmesi beklenir. Aksi hâlde düzenlenen tutanak geçersiz sayılabilir.
Tutanakta Hangi Bilgiler Yer Alır?
- Kazanın tarihi, saati ve tam yeri
- Sürücülerin ad soyad, TC kimlik ve ehliyet bilgileri
- Araçların plakası, marka ve modeli
- Sigorta şirketi, poliçe numarası ve geçerlilik tarihi
- Kaza yerinin krokisi ve araçların çarpışma anındaki konumu
- Hasarın hangi bölgelerde oluştuğu
- Varsa tanık bilgileri
- Sürücülerin imzaları
Adım Adım Nasıl Doldurulur?
- Önce güvenliği sağlayın. Dörtlüleri yakın, reflektörü koyun, gerekiyorsa araçları trafiği aksatmayacak şekilde kenara çekin.
- Fotoğraf çekin. Araçları çekmeden önce çarpışma anındaki konumu, plakaları, hasarlı bölgeleri ve yol çizgilerini geniş açıdan fotoğraflayın. Bu görüntüler ileride itirazın en güçlü dayanağı olur.
- Kimlik ve poliçe bilgilerini karşılıklı doğrulayın. Ruhsat, ehliyet ve poliçe üzerinden yazın; sözlü beyanla yetinmeyin.
- Krokiyi gerçeğe uygun çizin. Şeritleri, yön oklarını, varsa trafik işaretlerini ve araçların çarpışma noktasını gösterin.
- Hasarı somut biçimde yazın. "Hasar var" yerine "sağ ön çamurluk ve ön tampon" gibi bölge bazlı yazın.
- Kaza anını tarafsız bir dille anlatın. Suçlama ya da yorum yerine olayın akışını yazın.
- İki taraf da imzalasın. İmzasız tutanak işlem görmez.
- Beş iş günü içinde sigorta şirketine bildirin. Tutanağı, fotoğrafları ve belgeleri kusurlu tarafın sigorta şirketine iletin.
En Sık Yapılan Hatalar
- Araçları fotoğraf çekmeden hemen kenara çekmek
- Krokiyi çizmeden yalnızca metin yazmak
- Karşı tarafın poliçe bilgisini kontrol etmeden yazmak
- Hasarı genel ifadelerle geçiştirmek
- Kusuru tutanakta baştan kabul eden ifadeler kullanmak
- Tutanağın bir nüshasını almadan olay yerinden ayrılmak
Anlaşmalı Tutanak ile Resmî Tutanak Farkı
| Karşılaştırma | Taraflarca doldurulan tutanak | Kolluk tarafından düzenlenen tutanak |
|---|---|---|
| Kim düzenler | Sürücüler | Polis ya da jandarma |
| Hangi kazalarda | Yalnızca maddi hasarlı | Yaralanma, ölüm, alkol, sigortasızlık gibi hâllerde |
| Süre | Dakikalar içinde tamamlanır | Ekibin gelmesi beklenir |
| Kusur tespiti | Merkezî değerlendirmeyle yapılır | Kolluk raporu ve merkezî değerlendirme birlikte |
| Geçerlilik | Şartlar sağlanıyorsa tam geçerli | Her durumda geçerli |
Taraflarca doldurulan tutanak, şartları sağladığı sürece resmî tutanakla aynı hukuki sonucu doğurur. Süreci hızlandırdığı için maddi hasarlı kazalarda tercih edilir. Ancak şartlardan biri bile eksikse, kolluk çağırmak tek doğru yoldur.
Kaza Sonrası İlk 24 Saat
- Olay yerinde delilleri toplayın. Fotoğraf, tanık bilgisi ve varsa çevredeki kamera konumlarını not edin.
- Tutanağın bir nüshasını yanınıza alın. İmzalı nüsha olmadan başvuru yapılamaz.
- Sigorta şirketinizi arayın. Hasar dosyası açtırın ve yönlendirmeyi alın.
- Aracı yetkili ya da anlaşmalı servise yönlendirin. İkame araç teminatı çoğu poliçede bu şarta bağlıdır.
- Onarım öncesi ekspertiz yapılmasını bekleyin. Eksper görmeden başlatılan onarım, tazminatta sorun çıkarabilir.
- Belgeleri bir arada saklayın. Tutanak, fotoğraflar, fatura ve yazışmalar ileride değer kaybı talebinin dayanağı olur.
Tutanağa İtiraz Nasıl Yapılır?
Kusur değerlendirmesinin hatalı olduğunu düşünüyorsanız itiraz hakkınız vardır. İtiraz, tutanağın sisteme işlenmesinden itibaren beş iş günü içinde yapılır ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki komisyon tarafından incelenir.
İnceleme genellikle birkaç iş günü içinde sonuçlanır; bilirkişi görüşü gereken teknik uyuşmazlıklarda süre uzayabilir. İtiraz dilekçesine kaza yeri fotoğrafları, varsa kamera görüntüsü ve tanık beyanı eklemek sonucu doğrudan etkiler.
Komisyon kararından da sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak ya da dava yoluna gitmek mümkündür.
Tutanak Sonrası Süreç
Kusur oranı belirlendikten sonra tazminat, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası poliçesinden ödenir. Kendi kusurunuzla oluşan hasar için kasko sigortası gerekir.
Aracınız onarımdayken ulaşım sorunu yaşamamak için poliçenizdeki ikame araç teminatını kontrol edin; ayrıntıları İkame Araç Nedir? yazımızda bulabilirsiniz. Onarım sonrası aracın piyasa değerindeki düşüş için ise araç değer kaybı talebinde bulunabilirsiniz.
Faizsiz ve etik sigorta çözümleri için ürünlerimizi inceleyebilirsiniz.
Kroki Nasıl Çizilir?
Kroki, tutanağın en çok atlanan ama kusur değerlendirmesinde en çok işe yarayan bölümüdür. Metinle anlatılan bir kaza, çizimle desteklenmediğinde farklı yorumlanabilir.
- Yolu şeritleriyle birlikte çizin, tek yönlü mü çift yönlü mü olduğunu belirtin.
- Araçları kutu ile gösterin ve üzerlerine plaka yazın.
- Gidiş yönlerini ok ile işaretleyin.
- Çarpışma noktasını belirgin biçimde gösterin.
- Varsa trafik lambası, dur tabelası, yaya geçidi ve kavşak konumunu ekleyin.
- Kaza sonrası araçların durduğu yeri de çizin.
Kroki kusur oranını tek başına belirlemez, ancak fotoğraflarla birlikte değerlendirildiğinde tutanağın en güçlü delili hâline gelir.
Yaralanmalı Kazada Süreç Nasıl İşler?
Kazada yaralı ya da ölü varsa taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez. Yapılması gerekenler şunlardır:
- 112'yi arayın. Yaralıya ilk müdahale önceliklidir; bilinçsiz müdahaleden kaçının.
- 155 ya da 156'yı arayın. Kolluk kuvvetlerinin olay yerine gelmesi zorunludur.
- Araçları yerinden oynatmayın. Can güvenliği gerektirmiyorsa olay yeri korunmalıdır.
- Kolluk tutanağını bekleyin. Tutanak resmî olarak düzenlenir.
- Sigorta bildirimini yapın. Bedeni zararlar zorunlu trafik sigortası kapsamında değerlendirilir.
Bedeni zararlarda tazminat kalemleri maddi hasardan farklı işler; tedavi giderleri, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir. Kişisel güvence için Ferdi Kaza Sigortası teminatlarını da değerlendirebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaza tespit tutanağı kaç gün içinde sigortaya verilmeli?
Tutanağın ve eklerinin beş iş günü içinde sigorta şirketine iletilmesi beklenir. Gecikme, tazminat sürecini uzatabilir.
Karşı taraf tutanağı imzalamazsa ne yapmalıyım?
Bu durumda kendi aranızda tutanak düzenlenemez. 155 ya da 156 numaralı hattı arayarak kolluk kuvvetlerinin gelmesini talep edin.
Tutanakta kusuru kabul edersem sonradan itiraz edebilir miyim?
Tutanakta yer alan beyan, kusur değerlendirmesinde güçlü bir delildir. İtiraz hakkınız bulunsa da beyanınızın aksini ispat etmeniz gerekir; bu nedenle olay yerinde kusur kabul eden ifadelerden kaçınmak önemlidir.
Tek taraflı kazada tutanak tutmak gerekir mi?
Kendi aracınızda oluşan tek taraflı hasarda kasko başvurusu için kaza kaydı gerekir. Sigorta şirketiniz genellikle kolluk tutanağı ya da olayın kayıt altına alınmasını ister.
Tutanak formunu nereden temin ederim?
Form, sigorta şirketleri ve acenteler tarafından poliçe teslimiyle birlikte verilir. Aracınızın torpido gözünde bir nüsha bulundurmanız faydalıdır.
Kaza tespit tutanağı ile kusur oranını nasıl öğrenirim?
Kusur değerlendirmesi tamamlandıktan sonra sonucu sigorta şirketinizden öğrenebilirsiniz. Değerlendirme, tutanak ve ekleri üzerinden merkezî olarak yapılır.
Otoparkta çarpma gibi faili belli olmayan hasarda ne yapmalıyım?
Bu tür olaylarda karşı taraf bilinmediği için tutanak düzenlenemez. Kasko poliçenizdeki ilgili teminat kapsamında başvuru yapılabilir; olayı kolluk kuvvetlerine bildirmek de gerekebilir.
